Site Rengi

Tarım Arazilerinde Önalım (Şufa) Hakkı

30.07.2020
1.601
Tarım Arazilerinde Önalım (Şufa) Hakkı

Tarım arazilerinde önalım hakkı ülkemizdeki tarım hayatına can verilmesi, çiftçinin desteklenmesi ve tarım arazilerinin bölünmemesi gayesi ile düzenlenmiş ve kanunla kendine hukuki bir yer edinmiş bir ayni haktır. Halk arasında Tarlada Şufa Hakkı olarak da bilinir. Düzenlemenin asıl dayanağı ise 5403 Sayılı yasadır. Biz de bu makalemizde yasa metninin uygulamada nasıl olduğunu izah etmeye çalıştık.

Başta hisseli tarım arazileri olmak üzere sınırdaş arazilerde önalım hakkı, komşu tarlalarda önalım hakkı gibi unsurları da bünyesinde barındıran kanuni düzenlemenin yargı makamları önünde ileri sürülebilmesi için daha önce bu alanda çalışmış bir Samsun Gayrimenkul Hukuku Avukatı ile görüşülüp hareket edilmesi yaşanması muhtemel hak kayıplarının önüne geçilmesini sağlayacaktır.

Tarlada Şufa Hakkı

Mirasçılardan biri kendi payını satmak istediğinde üçüncü bir alıcıyla anlaşmış olsun ya da olmasın diğer yasal mirasçılar yani pay sahipleri için önalım hakkı doğmuş olur. Özellikle tarla, bahçe, bağ gibi ülke ekonomisine katkı sağlayan ve tarım ürünü üreten yerler olarak kabul edilen mülklerde şufa hakkının kullanılması söz konusudur.

Tarlada önalım hakkının kullanılabilmesini mümkün kılan bir diğer hal de söz konusu mülke komşu olan kimselerin bulunmasıdır. Bu kimseler de gerek ortak bir noktada buluşarak kendi aralarında gerekse dava kanalıyla sahip oldukları hakkı ileri sürebilirler. Önalım hakkının ayni bir hak olması sebebiyle herkese karşı ileri sürülebileceği için hakkı elinde bulunduran kimse durumdan habersiz üçüncü bir kişi olan alıcıyı da dava edebilir.

Komşu Tarım Arazisi Sahibinin Önalım (Şufa) Hakkı

Tarım ile uğraşılan bölgelerde çiftçilerden biri kendisine ait tarımsal araziyi satılığa çıkarması ya da halihazırda satmış olması durumunda komşu arazi sahiplerinin bu satışa itiraz ederek satış bedelini kendileri ödemek sureti ile şufa haklarını kullanmaları mümkündür. Bu noktada önemle belirtilmesi gereken hususlardan biri de satış başka bir komşu arazi sahibine yapılmış ise hakkın kullanılması mümkün olmayacaktır.

Komşunun Şufa Hakkını kullanmak isteyen kimsenin yine belirtilen bu şartları da taşıyor olması gerekir. Öncelikle kişinin tarım arazisinin küçülmüş olması, böyle ihtimalin bulunması; tarım arazisinden aldığı mahsulden verim elde edememesi. Böyle bir halin mevcudiyeti halinde taraflar kendi aralarında anlaşarak ya da bir dava yolu ile hakkın kendilerine tanınmasını isteyebilecektir.

Önalım (Şufa) Hakkının Zamanaşımı Süresi

Yukarıda belirtilen paydaş olma ya da komşu olma hallerinde doğan tarım arazisi önalım hakkının kullanılması için kanun koyucu tarafından bir süre öngörülmüştür. Ancak bu sürenin başlayabilmesi için hak sahibinin söz konusu satıştan ve devirden haberdar olması gerekir. Belirtildiği şekilde durumdan haberdar olan hak sahibinin önalım hakkını kullanabilmesi için 3 aylık bir süresi vardır.

Ancak kanun koyucu hem satıcıyı hem de şufa hakkına sahip olmayan üçüncü kişi alıcıyı da koruma gayesi ile onların lehine de bir süre düzenlemesine gitmiştir. Buna göre satıştan haberi olsun ya da olmasın 2 yıl içerisinde şufa hakkını kullanmayan hak sahibinin artık böyle bir iddiayı da öne sürebilme ihtimali bulunmamaktadır.

Tarım Arazilerinde Şufa Hakkının Kullanılmasının Engellenmesi

Bazı hallerde devreden; diğer pay sahibinin ya da komşu arazi sahibinin önalım hakkını kullanmasını istemeyebilir. Bu gibi durumlarda doğrudan bir engelleme ihtimali bulunmuyor olsa da aşağıda belirtilen hallerin mevcudiyeti durumunda hak sahibinin hak iddiasını ileri sürmesinin önüne geçilebilir.

  • Arazinin diğer pay sahibine devri
  • Arazinin diğer komşu arazi sahibine devri
  • Trampa sözleşmesi yapılması (Mal değişimi)
  • Mirasın intikali
  • Kamulaştırma hali
  • Şirket birleşmeleri durumu

Bahsedilen durumlarda diğer pay sahiplerinin ya da sınırdaş arazi sahibinin hakkını ileri sürebilme durumu söz konusu değildir. Eğer böyle bir dava açılacak olursa yargı makamınca söz konusu iddia reddedilecektir.

Ziyaretçi Yorumları

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.