Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026

Bu makale, “2026 yılında boşanma davası nasıl açılır” sorusuna yanıt olarak sunulan Yargıtay ve Anayasa Mahkemesi kararlarının analiziyle hazırlanmıştır. İncelenen dokümanlar, boşanma davası açmak için adım adım bir rehber sunmamakla birlikte, dava açma sürecinin temel usuli gereklilikleri, dava türleri, yasal dayanaklar ve yargılama sürecine ilişkin önemli prensipler hakkında kapsamlı bilgiler içermektedir. Bu makale, dağınık halde bulunan bu bilgileri sistematik bir şekilde bir araya getirerek boşanma davası açma sürecinin hukuki çerçevesini ortaya koymaktadır.

Boşanmak İçin Bilinmesi Gereken Dava Şartları

İncelenen yargı kararlarından elde edilen temel bulgular şunlardır:

• Dava Açma Yöntemi: Boşanma davası, görevli ve yetkili Aile Mahkemesine hitaben yazılmış bir dava dilekçesi ile açılır.
• Usuli Şartlar: Davanın geçerli olabilmesi için gerekli harçların yatırılması zorunludur. Harcı yatırılmamış veya usulüne uygun açılmamış bir talep, dava olarak kabul edilmemektedir.
• Dava Türleri: Eşlerden biri tek başına dava açabileceği gibi, mevcut bir davaya karşı “karşı boşanma davası” açılması da mümkündür. Ayrıca, tarafların anlaşarak “anlaşmalı boşanma” yoluna gitmeleri de bir seçenektir.
• Yasal Dayanaklar: Davalar, başta Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 166. maddesinde düzenlenen “evlilik birliğinin temelinden sarsılması” olmak üzere, zina (TMK m. 161), terk (TMK m. 164) veya fiili ayrılık (TMK m. 166/4) gibi özel veya genel boşanma sebeplerine dayandırılabilir.
• Görevli Mahkeme: Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir.

Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Yargı kararları boşanma davası nasıl açılır sorusuna, boşanma davası açmanın temel usuli adımlarına ilişkin önemli ipuçları sunmaktadır. Bir davanın açılabilmesi için öncelikle yazılı bir talep gerekmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun bir kararında bu ilke, “Yazılı usule tabi dava, dilekçe ile açılır.” (Yargıtay-Hukuk Genel Kurulu-1991/465-1991/493) şeklinde net olarak ifade edilmiştir. Bir diğer makalemiz olan 6 soruda boşanma davası nasıl açılır konulu yazımızı okumak için tıklayın.

Dilekçenin mahkemeye sunulması tek başına yeterli değildir; davanın harca tabi olması esastır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin birden fazla kararında, usulüne uygun harç yatırılmadan yapılan taleplerin geçerli bir dava teşkil etmediği vurgulanmıştır. Örneğin, bir kararda “harcı yatırılarak usulüne uygun açılmış bir boşanma davasının bulunmadığı” (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2009/3333-2010/5727) belirtilerek davanın usulden reddi gerektiğine işaret edilmiştir. Benzer şekilde, “Davalı kadının usulünce harcını da yatırmak suretiyle açmış olduğu bir boşanma davası mevcut olmadığı halde; kadının bir boşanma davası varmış gibi, olmayan davanın kabulüyle boşanma kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olup; bozmayı gerektirmiştir.” (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2012/15478-2013/2230) denilerek harç yatırmanın kurucu bir usul işlemi olduğu boşanma davası nasıl açılır konusunda ortaya konulmuştur.

Görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğu da kararlarda açıkça belirtilmektedir (aym- – -17/7/2018; Yargıtay-4. Hukuk Dairesi-2014/6154-2014/8263).

Boşanma Davası Türleri 2026

Boşanma davası, eşlerden herhangi biri tarafından açılabilir. Bununla birlikte, kendisine dava açılan eşin de bu davaya cevap verirken kendi boşanma talebini ileri sürmesi mümkündür. Bu yola “karşı dava” denilmektedir. Yargıtay, karşı davanın bağımsız bir dava niteliğinde olduğunu ve mahkemenin bu dava hakkında da mutlaka bir karar vermesi gerektiğini belirtmektedir: “Davalı (kadın) tarafından karşı boşanma davası açılmıştır. Karşı dava da müstakil bir davadır. Mahkeme karşı davayı da (olumlu veya olumsuz) bir karara bağlamakla yükümlüdür.” (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2014/21468-2015/6057).

Anlaşmalı Boşanma Davası Nasıl Açılır?

Diğer bir dava türü ise “anlaşmalı boşanma”dır. Bu yola başvurulabilmesi için TMK m. 166/3 uyarınca evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekmektedir. Anayasa Mahkemesi, bu bir yıllık sürenin Anayasa’ya aykırı olmadığına karar vermiştir (aym-2023/109-2024/113). Anlaşmalı boşanma sürecinde taraflar, boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında anlaştıkları bir protokolü mahkemeye sunarlar. Mahkemenin bu protokolü uygun bulmasıyla boşanma gerçekleşir (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2023/2584-2023/5532). Anlaşmanın yargılama sırasında bozulması halinde ise davaya çekişmeli olarak devam edilir (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2012/14562-2012/31468).

Boşanma Davasının Yasal Dayanakları

Boşanma davası nasıl açılır? Boşanma davaları, kanunda belirtilen sebeplere dayanmak zorundadır. İncelenen kararlarda en sık atıf yapılan sebep, TMK m. 166/1’de düzenlenen “evlilik birliğinin temelinden sarsılması”dır. Bu maddeye göre, “Evlilik birliği, ortak hayatı sürdürmeleri kendilerinden beklenmeyecek derecede temelinden sarsılmış olursa, eşlerden her biri boşanma davası açabilir.” (aym-2023/116-2024/56).

Bunun yanı sıra, zina (TMK m. 161), terk (TMK m. 164) ve daha önce açılan bir boşanma davasının reddinden sonra üç yıl fiili ayrılık (TMK m. 166/4) gibi özel boşanma sebeplerine dayanılarak da dava açılabileceği kararlarda görülmektedir (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2023/2417-2023/3532; Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2013/10596-2013/25774).

Kararlarda, boşanma davası nasıl açılır sorusunu yanıtladıktan sonra açıldıktan sonraki sürece ilişkin önemli usuli kurallar da yer almaktadır. Özellikle tarafların karşılıklı olarak dava açması durumunda, bu davaların birleştirilerek görülmesi esastır. Yargıtay’a göre bu birleştirme, kusur durumunun ve boşanmaya bağlı tazminat, nafaka gibi taleplerin sağlıklı bir şekilde değerlendirilmesi için zorunludur. “Boşanma davalarında tarafların kusurlarının belirlenmesi, boşanmanın eki niteliğinde bulunan maddi-manevi tazminat (TMK m. 174/1-2), yoksulluk nafakası (TMK m.175) gibi taleplerin sağlıklı değerlendirilerek doğru karar verilebilmesi, bu davaların birlikte görülmesi ve delillerin birlikle değerlendirilmesiyle mümkündür.” (Yargıtay-2. Hukuk Dairesi-2022/3188-2022/4196).

Ayrıca, boşanma davası ile birlikte veya ayrı olarak açılan mal rejiminin tasfiyesine ilişkin davalarda, boşanma davasının sonucunun beklenmesi ve “bekletici mesele” yapılması gerektiği de sıkça vurgulanan bir husustur (Yargıtay-8. Hukuk Dairesi-2018/12846-2019/3941).

İncelenen yargı kararları, boşanma davası nasıl açılır sürecinin şekli ve esasa ilişkin temel unsurlarını ortaya koymaktadır. Buna göre bir boşanma davası;

1. Görevli Aile Mahkemesine hitaben yazılmış bir dilekçe ile açılır.
2. Dava harçlarının eksiksiz olarak yatırılması zorunludur.
3. Dava, TMK’da belirtilen genel veya özel boşanma sebeplerinden en az birine dayandırılmalıdır.
4. Eşler, tek taraflı dava, karşı dava veya anlaşmalı boşanma yollarından birini tercih edebilirler.

Kararlar, boşanma davası nasıl açılır sorusuna yanıt olarak usule uygun hareket etmenin davanın seyri açısından hayati önem taşıdığını, usuli eksikliklerin davanın reddedilmesine veya kararın bozulmasına neden olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle, dava açılırken dilekçenin içeriği, harçların yatırılması, doğru mahkemeye başvurulması ve yargılama sürecindeki usuli işlemlerin titizlikle takip edilmesi gerekmektedir.

Boşanma Davasının Hukuki Niteliği ve Tanımı

Türk hukuk sisteminde boşanma, keyfi olarak sona erdirilebilen bir ilişki olmayıp, kanunla düzenlenmiş bir hukuki süreçtir. Meryem Koçyiğit’in de belirttiği gibi, boşanma, “Eşler hayattayken, kanunda öngörülmüş olan bir sebebe dayanarak, eşlerden birinin açacağı dava sonucunda evlilik birliğine hâkim kararı ile son verilmesi” dir (Koçyiğit, 2024). Bu tanım, sürecin temel unsurlarını içermektedir: dava, kanuni bir sebep ve hâkim kararı.

Boşanma davası nasıl açılır? Davanın açılabilmesi için temel koşul, geçerli bir evliliğin varlığıdır. Rukiye Feray Durmuş bu durumu şöyle ifade etmektedir: “Boşanma davasının açılabilmesi için geçerli bir evliliğin bulunması ve dava zamanında bu evliliğin sürüyor olması gerekmektedir” (Durmuş, 2020).

Boşanma davası nasıl açılır konusunda en önemli hukuki niteliği, yenilik doğuran (inşai) bir dava olmasıdır. Ahmet Hulusi Akkaş’ın analizine göre, “Medeni Kanun’da yer alan boşanma sebepleri gerçekleşmiş olsa bile diğer eşin dava açmaması halinde evlilik birliği varlığını sürdürmeye devam eder” (Akkaş, 2014). Bu, boşanma iradesinin mahkemeye bir dava dilekçesi ile sunulmasının zorunlu olduğunu göstermektedir.

Boşanma Davası Açma Süreci

Boşanma davası, eşlerden birinin tek taraflı başvurusuyla, eşlerin birlikte başvurmasıyla (anlaşmalı boşanma) veya bir eşin açtığı davayı diğerinin kabul etmesiyle başlayabilir. Zeynep Yargıç bu seçenekleri şöyle özetler: “Tarafların boşanmayı birlikte talep etmeleri yahut bir eşin açtığı boşanma davasını diğer eşin kabul etmesi. Burada kanun koyucu anlaşmalı boşanma davasının açılabilmesi açısından iki seçenek sunmuştur” (Yargıç, 2020).

Dava açma hakkı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir haktır ve bizzat veya vekil aracılığıyla kullanılabilir (Ahmed Awzar Khaleel, 2019). Dava açan eş, talebini boşanma veya ayrılık olarak belirleyebilir. Gözde Zeytin Çağrı’nın belirttiği üzere, “Boşanma davası açmaya hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir”(Çağrı, 2020).

a. Kanuni Bir Sebebe Dayanma Zorunluluğu Boşanma davası açacak olan eş, davasını kanunda belirtilen sebeplere dayandırmakla yükümlüdür. Bu sebepler, TMK’da özel ve genel boşanma sebepleri olarak ikiye ayrılmıştır. Ülkü Nur Aslantepe bu durumu şöyle açıklamaktadır:

“Boşanma davası nasıl açılır? Boşanma sebepleri, Türk Medeni Kanunu 161-166. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Özel sebepler; Zina, hayata kast ve pek kötü muamele ya da onur kırıcı davranış, küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığıdır. Genel Sebepler; evlilik birliğinin temelden sarsılması, ortak hayatın yeniden kurulamaması ya da fiili ayrılık ve eşlerin anlaşmasıdır. Boşanma davası açılırken dayanılabilecek sebepler sınırlı sayıda olup, boşanma talep eden eş bu sebeplerden birine dayanmak zorundadır.” (Aslantepe, 2023).

b. Görevli ve Yetkili Mahkeme Boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir. Yetkili mahkeme ise TMK’da özel olarak düzenlenmiştir. Yargıtay içtihadına atıf yapan Gülşah Vardar’a göre, “Boşanma davasının, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesinde açılması gerekir” (Vardar, 2008). Davacının bu yetki kurallarından birine uygun mahkemede dava açması gerekmektedir.

c. Yargılama Usulü ve Diğer Şartlar Boşanma davası nasıl açılır? Kamu düzenini ilgilendirmesi sebebiyle özel yargılama usullerine tabidir. Uygulanacak kanunlar hiyerarşik bir yapı gösterir. Oğuz Ersöz bu hiyerarşiyi şöyle ifade eder: “…özel kanunlarda yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla boşanma davalarına ilişkin yargılama usulü sırasıyla 4787 sayılı AMKGYK, 4721 sayılı TMK ve 6100 sayılı HMK’ya tabidir” (Ersöz, 2018).

Yargıtay, davanın usulüne uygun açılmasına büyük önem vermektedir. Ülkü Nur Aslantepe, Yargıtay kararlarına dayanarak şu hususları vurgulamaktadır:

“Kararlarda davanın veya karşı davanın süresinde açılmış olması, yargılama harçlarının süresinde yani dava açılırken yatırılmış olması, dava veya karşı dava dilekçesi olarak sunulan dilekçelerde boşanma ve diğer taleplerin açıkça dile getirilmiş olması gibi noktalara sıkça değinilmiştir. Aksi takdirde ne açılmış bir boşanma davasından ne de bir boşanma hükmünden bahsedilebileceği hükme bağlanmıştır.” (Aslantepe, 2023).

Literatürdeki kaynaklar, boşanma davası nasıl açılır sorusunu, Türk Medeni Kanunu ve usul kanunları tarafından belirlenmiş katı kurallara bağlı bir süreç olduğunu göstermektedir. Süreç, yetkili ve görevli Aile Mahkemesine, kanunda sayılan sınırlı sayıdaki boşanma sebeplerinden birine dayanılarak bir dava dilekçesi sunulmasıyla başlar. Davanın açılabilmesi için geçerli bir evliliğin sürmesi, dava ve taraf ehliyetinin bulunması, gerekli harçların ödenmesi gibi usuli şartların eksiksiz yerine getirilmesi zorunludur. Boşanma, ancak tüm bu süreçlerin sonunda verilecek bir hâkim kararı ile hukuken sonuç doğurur. Bu nedenle, boşanma davası açmak isteyen bir eşin veya vekilinin, hem maddi hukuk (boşanma sebepleri) hem de usul hukuku kurallarına hâkim olması kritik öneme sahiptir. Boşanma davası nasıl açılır sorusuna verilen tüm bu yanıtlar emsal kararlar ile derlenmiştir.